Ο Αρχιεπίσκοπος πρώην Βορείου και Νοτίου Αμερικής Ιάκωβος ήταν κι αυτός ένα απ’ τα μικρά παιδιά που βίωσαν τα αποτελέσματα της Μικρασιατικής καταστροφής, που είδε τον τόπο του να γίνεται τουρκικός με την εφαρμογή της Συνθήκης της Λωζάνης.
Σας παραθέτω απομαγνητοφωνημένο απόσπασμα συνέντευξης του Αρχιεπισκόπου Αμερικής, που απεβίωσε το 2005, από την τηλεοπτική εκπομπή
“ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΑ” του ΣΚΑΪ με τον Γεώργιο Π. Μαλούχο ( play ).
“(…) Σε κάποιο σημείο αναφέρθηκα στο πού γεννήθηκα, στο πώς μεγάλωσα ουσιαστικά, έχοντας μονάχα όνειρα φιλόδοξα σαν παιδί, για μια Ελλάδα πιο μεγάλη που τότε προήλαυνε ο στρατός μας στη Μικρά Ασία, και σαν ένας νέος, που έτρεχε για να χτυπήσει πρώτος την καμπάνα της εκκλησίας του χωριού αναγγέλοντας νίκες και προέλαση του ελληνικού στρατού στην Μικρά Ασία.
Μεγάλωσα με μια τρομερή απέχθεια προς το πολιτικό καθεστώς τότε, που διήυθυνε και που διήπε όλην τη ζωή της Τουρκίας. Δεν λέγω ότι άλλαξε πολύ αυτό στην Τουρκία (…)
Το καίριο πλήγμα το ένιωσα μες την καρδιά μου και μες το νου μου πρέπει να πω, όταν είδα τους Τούρκους στρατιώτες που αποβιβάστηκαν ένα απόγευμα, μουντό Οκτωβριανό. Ξαφνικά ο διοικητής τους είδε έναν ξύλινο σταυραετό στη μετώπη της μητροπόλεως και βάλθηκαν όλοι να τον διώξουν απ’ εκεί, τον αητό, που να μην βρεθεί πουθενά πια. Και έκαναν θρύμματα, που έπεσαν κάτω σαν ματωμένα φτερά του αητού εκείνου. Έκλεισα τα μάτια μου να μη δω το τέλος. Δεν θυμάμαι πώς έφυγα και πήγα στο χωριό μου, αλλά πήγα τρομαγμένος, θυμωμένος, οργισμένος. Πήγα σε κάποιο κτίριο που ήταν το σχολαρχείο μας, και βλέποντας τους προύχοντας του νησιού να παρουσιάζουν λευκή σημαία, θυμούμαι ότι με κάποια πικρία στο στόμα μου τους έφτυσα και είπα εγώ δεν θα μείνω εδώ, μ’ αυτούς τους ανθρώπους.
(…) Κι έτσι μια μέρα του Σεπτεμβρίου, με πήρε ο πατέρας μου με πήγε στα Δαρδανέλια, κι από κει με επιβίβασε σ’ ένα πλοίο, με φίλησε στο μέτωπο, με πήρε στην αγκαλιά του, για πρώτη φορά θυμάμαι να με είχε αγκαλιάσει. Και μου είπε «να πας στο καλό παιδί μου και να μη λησμονήσεις ένα παράγγελμα μου: Να γίνεις καλός Έλληνας και καλός Χριστιανός».
